Bước vào vườn thơ chữ Hán, một mảng thi ca của Đông Phương, người ta không khỏi ngạc nhiên vì cái hay, cái lạ của nó.
Khác với thơ ở các nước Tây phương và với cả lối thơ thời nay, nó không diễn đạt biện bạch một cách tỉ mỉ mà chỉ mang những nét chấm phá nhẹ nhàng. Tuy nhiên nó lại tiềm ẩn nhiều chất khả xúc (sensible), để lại sâu lắng trong lòng người.
Thơ chữ Hán ra đời rất sớm, có bài đã trải qua hàng nghìn năm và đã được thi pháp học đánh giá rất cao về nghệ thuật. Có nhiều bài dân ca nhạc phủ, Đường thi hoặc bài từ, giống như những viên ngọc quí mãi còn lấp lánh với thời gian mà các thế hệ sau khó lòng vượt qua.
Những bài thơ sâu lắng nhẹ nhàng này lại có một sức sống thật mãnh liệt không thể ngờ nổi. Điển hình như bài thơ “Quan thư” - một bài thơ mở đầu trong bộ Kinh Thi, nó đã sống dai dẳng qua hơn 2600 năm mặc dù tác phẩm này đã từng bị Tần Thủy hoàng ra lệnh đốt sạch. Tuy nhiên bài thơ này không mất theo khói lửa mà vẫn còn tồn tại cho đến ngày nay. Trong khi dãy cung A Phòng , một quần thể kiến trúc dài 300 dặm, được mô tả là vô cùng nguy nga lộng lẫy (do Tần Thủy hoàng ra lệnh xây năm 202 trước CN) lại có tuổi thọ vô cùng ngắn ngủi so với bài thơ mặc dù bạo chúa muốn nó sẽ còn trường tồn mãi mãi. Phải nói tuổi thọ của nó đã vượt qua nhiều cung điện chứ không riêng gì cung A Phòng.
Ngoài ra còn nhiều bài thơ không những có giá trị tồn tại riêng của nó mà còn làm tăng giá trị cho các sản phẩm vật chất khác. Một tiếng chuông đêm được nghe ở bến Phong Kiều của Trương Kế đã làm cho ngôi chùa Hàn Sơn nhỏ bé vô danh trở nên nổi tiếng.. Một bài Hoàng Hạc lâu của Thôi Hiệu cũng đã làm cho ngôi lầu trở nên bất tử... Nhờ có thơ mà các địa danh trên đã có hàng triệu triệu du khách đến viếng thăm., vì yêu bài thơ nên họ yêu luôn cả địa danh mà thơ đã đề cập.
Ở nước ta, qua nhiều thế hệ, mảng thơ chữ Hán nhất là Đường thi đã được dịch khá nhiều...Tuy nhiên với tấm lòng yêu thơ, chúng tôi mạo muội thử dịch lại một số bài mong để cùng những ai có cùng sở thích sẽ chia xẻ, giải khuây trong chốc lát.
Phải nói kho tàng thơ chữ Hán quá đồ sộ, không thể nào điểm qua cho hết bởi vậy chúng tôi chỉ chọn một số bài thơ đã từng nổi tiếng trong văn học Trung Quốc và một số bài trong văn học Việt Nam để dịch. Phần nhiều những bài thơ đó là thơ tình và có một số ít bài thơ hay khác có nội dung không phải thơ tình.. Tuy nhiên dù là thơ tình hay là loại thơ nào khác đi nữa, chúng tôi vẫn nghĩ: Thơ là tiếng nói chung của nhân loại mà trong đó ẩn chứa không biết bao nhiêu tâm hồn thi nhân muốn hướng về cái Chân, cái Thiện, cái Mỹ.... Hy vọng mỗi bông hoa nguyên tác sẽ có sắc hương riêng của mỗi mùa và bạn đọc sẽ tìm thấy niềm đồng cảm yêu thích của mình
Mặc dù người dịch đã hết sức cố gắng nhưng do trình độ có hạn nên chắc chắn không thể nào tránh được những điều thiếu sót nên rất mong được bạn đọc thông cảm lượng thứ .. Cuối cùng tôi xin chân thành cảm ơn các tác giả, các vị giáo sư, học giả, các bậc dịch giả đã có tài liệu trích dẫn ở đây.cũng như các bạn đọc đã có lòng quan tâm chia sẻ.
Tháng 12 / 2013
Hoàng Nguyên Chương